Miene maakt online magazines

Miene Magazine en MAG zijn online publicaties van Miene Grafiek & Reclame. Hiermee willen we jou, je bedrijf of organisatie op een ludieke manier laten proeven van de gebruikservaring van een online magazine (e-zine) en geven we je inkijk in het hart van ons grafisch bureau.

Het kan zijn dat je dan dringend
een bril nodig hebt...
óf dat je kijkt naar ritmische

Ritmische typografie is een specifiek vorm van visuele poëzie dat zich vooral uitte binnen het futurisme en het dadaïsme (begin 20e eeuw). Hierbij werden de woorden los gelaten van hun normale volgorde, hun traditionele typografie en hun gebruikelijke plaats op een bladspiegel.

Woorden werden in verschillende lettertypes, groottes en stijlen ingezet. Woordcombinaties werden ritmisch verbonden of juist tegen elkaar uitgespeeld door de variatie van klank- en letterbeelden en door de spanning tussen bedrukte en onbedrukte ruimtes.

Over Paul van Ostaijen en H.N. Werkman

De ritmische typografie evolueerde later in de richting van de klankgedichten, fonetische poëzie die zuivere en abstracte klank- en beeldvorming nastreeft. Anderzijds werd ook geëxperimenteerd met een zuiver esthetische typografische vormgeving.

Gezien op de expo ‘Prikkels’ in Museum Dr. Guislain te Gent:
Kleine Dada Soiree - Lithografie - Galerie Ronny Van de Velde - Affiche van Kurt Schwitters en Theo van Doesburg ter aankondiging van de eerste dada-avond in Den Haag (1923).

van Ostaijen was een Antwerps dichter. Op de tentoonstelling 'Berlijn 1912-1932' in Brussel zagen we een vroege uitgave van zijn 'Bezette Stad'. Hoewel hij in Berlijn niet zijn beste tijd beleefde, experimenteerde
hij er onder invloed ...
van het dadaïsme met de grafische ruimte in de poëzie. 

In Berlijn schreef hij 'Bezette Stad'. Een bundel over Antwerpen in oorlogstijd. De overheersende thematiek is het nihilisme in al zijn vormen. van Ostaijen gebruikte niet alleen verschillende lettertypes en kleuren maar ook bizarre woordassociaties. Hier en daar werkte hij fragmenten van gedichten zelfs uit tot affiches, zodat ze op reclameslogans leken. De bundel verscheen in 1921, hij was toen 25.

Gezien op de expo ‘Berlijn 1912-1932’ in Brussel: 
Coverontwerp voor ‘Bezette Stad’ van Oscar Jespers
- Letterenhuis, Antwerpen

foto: Letterenhuis, Antwerpen

Offline: This content can only be displayed when online.

In de ritmische typografie liet hij het gedrukte woord werken als 'de vertaling van het muzikale in het grafische'. De vraag is echter hoe we die stukjes moeten lezen en/of interpreteren want die letters en woorden zijn niet zo eenduidig in uitvoering te vertalen als een muzieknoot. Je hebt namelijk de neiging te stellen dat de lezer in de ritmische typografie losser wordt gelaten. Niettemin geeft van Ostaijen in zijn bundel voldoende typografische aanwijzingen waardoor hij je toch op een of andere manier meevoert in zijn 'ritme'.

Rechts zie je het bekende fragment 'Boem Paukeslag' uit 'Bezette Stad'. Komt jouw interpretatie overeen met die van theatergroep 'Fast Forward'? Bekijk de video.

Deel dit artikel

In het najaar van 2018 bezochten we het 'Werkman-atelier' in het Grafisch Museum in Groningen.

Hendrik Nikolaas Werkman was een Nederlands expressionistisch kunstenaar die bekend werd als lid van de Kunstkring 'De Ploeg'. Hij was drukker en gaf in 1921 het 'Blad voor Kunst' uit.

Gezien in Groninger Museum:
H.N. Werkman (Leens 1882 - 1945 Bakkeveen)
Affiche Tentoonstelling De Ploeg in de zalen van Pictura, 1937. 

Offline: This content can only be displayed when online.

Hij voelde zich sterk aangetrokken tot de avant-gardisten uit o.a. Berlijn, Parijs en Antwerpen en ruilde zijn zakenleven (drukkerij / uitgeverij) in voor het kunstenaarsschap.

Ode aan Ploeglid H.N. Werkman

Wereldberoemd

Groningen

in

De druksels van Hendrik Nikolaas Werkman

Hij experimenteerde met het typografisch zetmateriaal dat hij nog voor handen had en onder invloed van het dadaïsme en het constructivisme, creëerde hij zijn eigen beeldtaal.

Dat was vooral te zien in zijn one-man-magazine 
'The Next Call', een serie van negen achtbladige cahiers bestaande uit teksten en abstracte composities die hij internationaal aan vrienden en mogelijke geïnteresseerden toestuurt. Hiermee probeerde hij een internationale kunstsfeer in Groningen te creëeren. 

Zijn 'druksels' zoals hij ze zelf noemde, laten vooral zien
dat hij het over zichzelf heeft en hoe het leven hem in wezen beroert. Zonder politiek of maatschappelijk engagement en vooral met veel vallen en opstaan.

Werkman aka Travailleur & Cie werd vaak kritisch bekeken en zijn schilderijen, tekeningen of grafiek werden vooral bekritiseerd.

We zien in de typografie duidelijk de invloeden van van Ostaijen, Bauhaus 
en El Lissitzky.  Bij momenten pure klankgedichten. In alle vrijheid van geest,
zoals hij het zelf wilde. Ik heb er maar één woord voor.

'So long H.N. Werkman' door The Dutch

Deel dit artikel